‘Vanochtend begon mijn dag om 6.30, bij een checkpoint waar vijf scholen omheen staan. Honderden Palestijnse kinderen moeten door dat checkpoint om naar school te kunnen, net als leraren, en natuurlijk andere werkende mensen. Wij proberen in de gaten te houden of alles goed gaat: of er geen mensen gearresteerd worden, of het checkpoint openblijft. Als iemand wordt gearresteerd, proberen we diens naam te achterhalen om de ouders in te kunnen lichten.’

Het is slechts het begin van de dag voor Anna Lippman, die vrijwilliger is bij Community Peacemaker Teams (voorheen Christian Peacemaker Teams, CPT) in Hebron. Ik ontmoette Anna begin september toen ik met een solidariteitsreis op bezoek ging in Hebron.
Anna komt oorspronkelijk uit Canada, ze groeide op in een strikt religieus Joods gezin, met een oma die Auschwitz overleefde. Ze hoorde van jongs af aan dat ze een goede naaste moest zijn en dat sociale rechtvaardigheid belangrijk is. Tegelijkertijd leerde ze om van Israël te houden en dat elke Arabier haar wil vermoorden. Wellicht geen logische aanloop naar vrijwilligerswerk in Palestina.

Van kibboets naar Palestijnse familie
In 2011 ging Anna voor het eerst naar Israël. Ze werkte er in een kibboets, op slechts vijf kilometer van de grens met Gaza. Tijdens haar verblijf namen de bewoners van de kibboets haar mee naar de grens met Gaza. De mensen in de kibboets zwommen graag in de oceaan bij Gaza. Zo hoorde Anna van de kibboetsbewoners dat het jammer is dat ze Gaza niet meer in konden¹, dat de Palestijnen Gaza kapot hadden gemaakt en slecht voor de omgeving zorgden. Bij Anna zorgde dit juist voor twijfels.

Ze begon boeken te lezen over Israël-Palestina. Ze begon te twijfelen aan haar relatie met het Jodendom: wilde ze nog wel Joods zijn als dit was wat het betekent? Ze besloot actief te worden bij antizionistische Joodse organisaties. In 2022 bezocht ze Palestina voor het eerst en dit veranderde haar voorgoed: once you’ve seen it, you can’t unsee it. Ze werd er zo hartelijk ontvangen op de plekken waar ze langere tijd verbleef, dat de mensen als familie voelden en dus gaat ze nu elk jaar op ‘familiebezoek’.

In 2022 verbleef Anna in Umm al-Kheir, een dorp ten zuiden van Hebron dat wordt omringd door Joodse kolonisten. Carmel is een grote illegale nederzetting naast het dorp en inmiddels staan er zelfs enkele caravans van kolonisten ín het dorp. Deze kolonisten terroriseren de bewoners van Umm al-Kheir en dus zijn er internationale vrijwilligers in het dorp die er met hun aanwezigheid voor zorgen dat de bewoners iets veiliger zijn.

Desondanks werd in juli 2025 de lokale activist Awdah Hathaleen doodgeschoten door een kolonist.² Anna is goed bevriend met zijn familie, zijn vrouw, kinderen en andere familieleden. ‘Het is mijn tweede thuis. Ze verkeren in vreselijke omstandigheden, maar zorgen ervoor dat ik me welkom voel. De families zijn onwijs aardig en gastvrij en ze zijn zo toegewijd aan hun land. En ze zeggen wel dat we familie zijn, maar ik mag de afwas niet doen omdat ik te gast ben.’

Hebron: Israël-Palestina in een snelkookpan
Dit keer doet Anna dus enkele weken vrijwilligerswerk bij CPT in Hebron. Naast het monitoren van verschillende checkpoints, waarmee ze soms haar dag begint, betekent dat ook veel bezoeken brengen aan Palestijnse families. Elke zaterdag is er in Hebron bijvoorbeeld een zogenaamde settler incursion: een optocht van kolonisten door de Oude Stad van Hebron en omliggende straten. De incursion is een vorm van intimidatie van de Palestijnse bevolking. De kolonisten worden beschermd door het Israëlische leger.

Officieel is Hebron opgedeeld in H1 en H2. H1 is onder Palestijns gezag, er wonen ongeveer 150,000 Palestijnen. H2 is onder Israëlisch militair gezag: er wonen 35,000 Palestijnen en ongeveer 800 Joodse kolonisten. Door onder meer checkpoints, de aanwezigheid van zo’n 1500 Israëlische soldaten en intimidatie door gewapende kolonisten wordt de bewegingsvrijheid van de Palestijnen in Hebron ernstig beperkt.

CPT is aanwezig tijdens de settler incursions om te zorgen dat het geweld door de kolonisten, terwijl ze paraderen door de Palestijnse straten, beperkt blijft tot pesterijen en intimidatie. CPT maakt praatjes met mensen om te zorgen dat ze zich veilig en gezien voelen. Het lijken kleine dingen, maar Anna omschrijft de saamhorigheid van de gemeenschap als belangrijk en helend. Ze zegt: ‘The people light up the streets’.

Alledaagse taferelen
De settler incursions zijn sinds ongeveer een jaar een wekelijks terugkerend tafereel. Ook andere vormen van onrecht zijn deel van het alledaagse leven van de bewoners in Hebron en de dorpen daaromheen. Op de dag dat ik Hebron bezocht, was ik er getuige van dat een gezin van kolonisten een huis in de Oude Stad ging bezetten. De Palestijnen (en wij) keken lijdzaam toe hoe een vader en zoon met behulp van de laadbak van een bulldozer een huis in werden getild. De moeder filmde met een triomfantelijke glimlach op haar gezicht. Ondertussen beschermde het Israëlische leger de kolonisten. Elke Palestijn die dichterbij probeerde te komen, kreeg een geweer op zich gericht.
Een dag later zagen we onderweg naar Tent of Nations hoe het Israëlische leger een huis van een Palestijn verwoestte en de dag daarna zagen we onderweg naar Masafer Yatta (waar de film No Other Land zich afspeelt) hoe een groep kolonistenkinderen ging zwemmen (en wellicht ook plassen) in Palestijns drinkwater.³[3] We hoefden er niet naar te zoeken, het onrecht speelt zich recht voor je gezicht af.

Met CPT probeert Anna wereldwijd aandacht te genereren voor het dagelijkse onrecht. Velen van ons weten dat de Palestijnen onrecht wordt aangedaan. Termen als apartheid, bezetting, kolonisten en genocide zijn ons niet onbekend. Maar nu ik hier ben, merk ik weer hoe moeilijk het is om tot je door te laten dringen dat zo’n groot deel van het onrecht onzichtbaar blijft. Een groot deel van Anna’s werk bestaat daarom uit het schrijven van reportages over die dagelijkse, veelal onzichtbare, vormen van onrecht. Die reportages worden gedeeld met de Verenigde Naties en met kerken overal ter wereld. Ook op hun Instagramaccount documenteert CPT (‘cpt.palestine’) veel over het dagelijkse onrecht.

En dan durven zeggen dat het in Gods naam is

Naar binnen kijken
Anna vertelt dat het haar zwaar valt om als jood het onrecht te aanschouwen. Ze zegt: ‘Ik word er misselijk van als ik zie dat mensen mijn religie voor terrorisme gebruiken, dat ze terroristisch bidden, en dan durven te zeggen dat dat allemaal in Gods naam is. Ze misbruiken jodendom… Ik zou mensen willen vertellen dat dit niet het jodendom representeert.’ En dan met een wrang lachje: ‘Die Palestijnen dealen hier elke dag mee en zitten waarschijnlijk niet te wachten op mijn Joodse identiteitscrisis.’ Die identiteitscrisis krijgt de ruimte in haar antizionistische Joodse groepen thuis in Canada, waar het vooral gaat over hoe je in deze wereld Joods kunt blijven. Onlangs is er in haar woonplaats een antizionistische synagoge geopend, een plek waar ze simpelweg bij elkaar kunnen zijn.

Daarnaast kiest ze er dus voor om met haar aanwezigheid op de Westelijke Jordaanoever te laten zien wat ze het liefst van de daken wil schreeuwen. Ze geeft nog een advies mee aan mensen die dit lezen: we moeten niet vergeten dat iedereen wel iets kan doen, dat er voor iedereen een rol is weggelegd. Niet iedereen kan of wil naar Palestina komen, maar je kunt wel met je buren, je collega’s, je familie in gesprek gaan. Je kunt geld inzamelen, mensen ontmoeten, of lobbyen bij je regering.
Dat laatste heeft onder andere geleid tot het verbod op import vanuit illegale nederzettingen. ‘Natuurlijk kan het oncomfortabel of zelfs onveilig voelen om je uit te spreken, maar hoe meer van ons dat doen, hoe veiliger het wordt voor iedereen.

1. Tot 2005 woonden er ook in Gaza Joodse kolonisten. Toen werd die bezetting officieel opgeheven, maar Israu00ebl bepaalt nog altijd wat en wie er Gaza in het uit mogen ↩︎
2. Een uitgebreid verslag over de moord en het daarmee gepaard gaande onrecht is te vinden op Wikipedia (Killing of Awdah Hatahleen) ↩︎
3. Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever worden door Israu00ebl afgesloten van stromend water. Ze moeten het water voor veel geld inkopen of proberen regenwater op te vangen, wat zonder geldige vergunning ook verboden is. ↩︎

Dit interview verscheen eerder in Mondig 5.

Tekst: Geke van Vliet
Beeld: Anna Lippman/Geke van Vliet